Остуоруйа кудуга

Күн уота тыа саҕатыгар баар хонуу кутуйаҕын кыракый хороонун кытта сырдатта. Кутуйах хороонуттан быган даача дьиэлэриттэн турар күннээҕи хартыынаны көрдө.Дьону кытта «ыаллаһарга күһэллии» айылҕа сокуона эрээри... кырачаан кутуйахха сэрэхтээх, онон долгутуулаах курдук.Күн бастакы утахтара биһиги ойуурбутугар мастар төбөлөрүн таарыйда. Ойуур саарыстыбатын бары муннуктарыгар көтөрдөр-чыычаахтар араас бэйэлээх ырыаны тардан кэбистилэр. Үрүйэлэр чуор тыастара тыа кыылларын түргэнник уһукта охсоллоругар, саҥа күнү көрсөллөрүгэр ыҥырар.

Бу сылаас сааскы сарсыарда биһиги дьиэ кэргэммит даачаҕа барда. Халлаан күнтэн күн сылаанньыйан иһэрэ, онон настырыанньабыт өрө көтөҕүллүүлээх. Биһиги туох да кыһалҕата суох мээчиктии сырыттахпытына, эһэбит ыҥырбыта. Дьэ, онно тиийэн тугу көрдүбүт? Хонуу кутуйаҕын хороонун уонна онно саҥа төрөөбүт кутуйахчааннары. Кинилэр өссө да кус сыгынньахтар этэ, харахтара аһылла илигэ. Ийэ-кутуйах кинилэр тула адаарыспыт аарыма дьонтон, кинилэр үөгүүлэриттэн өлө куттаммыт этэ. Кырачаан сүрэҕэ толугуруу мөхсөрө — кини оҕолорун тустарыгар куттанара. Киниэхэ куһаҕаны оҥорор санаабыт суоҕун быһаарар кыахпыт суоҕа хомолтолоох.

Эмискэ биһиги көрөн турдахпытына ийэ кутуйах оҕолорун куттала суох сиргэ көһөрөргө быһаарынна. Биһиги көрөн турбуппут. Харса суох ийэ кутайах дэҥ курдук хара оҕуруо курдук харахтарынан биһиги диэки көрө-көрө, оҕолорун биир-биир дьэбинирбит тимир лоскуйун анныгар таспыта. Биллэн турар, кутуйах оҕооро саҥа дьиэлэригэр хайдах олохсуйалларын көрүөхпүтүн баҕарар буоллахпыт. Ол эрэн, төрөппүттэрбит тимир лииһи тыытарбытын боппуттара. Тоҕо диэтэххэ, кутуйахчааннар уоскуйуохтарын, биһигиттэн куттал суоһаабатын итэҕэйиэхтэрин наада этэ.

Нөҥүө күнүгэр уһуктаат даҕаны биһиги саҥа доҕотторбутун көрө ыстаммыппыт. Ол эрэн, хомойуохпут иһин, “дьукаахтарбыт” суох буолан биэрбиттэрэ. Бука, кутуйах түүн саҥа дьиэ булбут, онон дьиэ кэргэн бүттүүнэ онно көспүт быһыылааҕа. Кырдьык, биһиги олус хомойбуппут, тоҕо диэтэххэ, кинилэр улааталларын, оонньуулларын, бэйэ бэйэлэрин кытта хайдах алтыһалларын кэтээн көрүөхпүтүн баҕарар этибит. Ол эрэн, харса суох ийэ-кутуйахсөптөөх быһаарыы ылыммытын өйдүүрбүт.

Биһиги бу түбэлтэни өйдүү сылдьабыт. Кылаабынайа, ийэлии улахан сүрэхтээх кыракый хонуу кутуйаҕын.

Мария Кузьминова

2 «В» кылаас

Монино г.п.

Москва уобалаһа