Остуоруйа кудуга

Ойууртан чугас баар уйаҕа Кыра Ыҥырыачаан олорбута үһү. Күнүс барыларын кытта мүөт хомуйар, киэһэтин Эбээ-Ыҥырыа остуоруйаларын истэр эбит. Ордук Ыраах Ойуур анараа өттүгэр үүнэр аптаах сибэкки туһунан истэрин сөбүлүүр. Бу сибэкки саамай минньигэс сиэмэлэрдээх, онтон оҥоһуллубут мүөт ханнык баҕарар ыарыыттан эмтиир кыахтаах. Ол эрээри, бу дьикти сибэкки сылга биирдэ, сайын ортотугар эрэ тыллар эбит. Кыра Ыҥырыачаан бу сибэккини булуон олус баҕарар эбит даҕаны, кинини хатыҥ чараҥтан ыраах ыыппаттар эбит. Бу чараҥҥа кини доҕоро Эһэчээн Мишутка олорор. Иллэҥ кэмнэригэр кинилэр ситиһэ оонньуулларын, көлүйэ кытыытыгар кыракый кутаа оттон олороллорун эбэтэр мүөттээх минньигэс чэй иһэллэрин, араас интэриэһинэй түбэлтэлэри кэпсэтэллэрин сөбүлүүллэр эбит.

Ол курдук күнтэн күн ааһан испит. Сайын ортото буолара буолбут. Ыҥырыачаантан аптаах сибэкки туһунан санаа арахпат буолбут. Ол туһунан Мишуткаттан атын кимиэхэ кэпсиэй.

– Мишутка, сарсын сайын ортото буолар. Мин эбэм кэпсээбит сибэккитин булуохпун олус баҕарабын, онон сарсын ыраах ойуурга көтүөм.

– Эн оччо ыраах бараргын боболлор эбээт.

– Мин күнү быһа эйиэхэ ыалдьыттыыбын диэм. Киэһэ уйабар төннүөм буоллаҕа. Санаан көрүүй, аптаах мүөттээх кэллэхпинэ хайдах курдук бары дьиктиргиэхтэрин!

– Оннук. Ол гынан баран уһаама, мин олус долгуйуом.

Сасыныгар Кыра Ыҥырыачаан  Ыраах Ойуурга барбыт. Олус уһуннук көппүт, олус сылайбыт. Кэмниэ кэнэҕэс дьэрэкээн хонуу көстүбүт. Хонуу ортотугар олус кыраһыабай сибэкки үүнэн турар эбит. Кини эминньэхтэрэ кустук өҥнөөхтөр, тула минньсгэс сыт дыргыйар. Кыра Ыҥырыачаан үөрүүтүттэн үҥкүүлээн ылбыт. Бэл, сылайбытын да умнан кэбиспит. Күн аҥаара сибэкки быыллыйбт сиэмэтин хомуйбут. Дьиэтигэр төннөр кэмэ кэлбит. Арай туох эрэ тыаһын истибит. Эргиллэн көрбүтэ, сүүнэ улахан Тигээйи клэн турар эбит. Кыра Ыҥырыачаан эбэтиттэн уордаах тигээйилэр тустарынан истэр этэ да, хаһан да көрө илигэ.

– Доруобай буол, – Ыҥырыачаан арыычча саҥа таһаарбыт.

– Мин хонуубар тугу гына сылдьаҕын? – Тигээйи сыыбырҕаабыт.

– Эн хонууҥ буоларын билбэтэҕим, бырастыы гын.

– Ха-ха! Бырастыы гын! Дьэ, тохтууруҥ буолуо! Мантан инньэ манна, мин хараҥа хорооммор олоруоҕуҥ, миэхэ мүөт хомуйар буолуоҕуҥ, эбэтэр...

Кыра Ыҥырыачаан куттанан хараҕын быһа симпит. Кини Тигээйи тылыттан таҕыстаҕына туох буолуон саныан да куттанар. Оттон Тигээйи Ыҥырыачаантан ыаҕайатын былдьаан ылбыт уонна Ыҥырыачааны хараҥа хороонугар умса анньыбыт.

Күн тыа кэтэҕэр саспыт. Эһэчээн Кыра Ыҥырыачааны кэтэһэ сатаабыт. Сарсыардааҥҥа диэри нэһиилэ тулуйбут уонна көрдүү барбыт. Мишутка эгэлгэ өҥнөөх хонууга тиийиитэ күн үөһэ ойбут. Ыҥырыачаан сибэккиттэн сибэккигэ көтө сылдьара, баппаҕайыттан ооҕуй оҕус ситимиттэн өрүллүбүт быанан баайыылаах этэ.

– Ыҥырыачаан! – Мишутка хаһыытаабыт.

– Тс-с! – Ыҥырыачаан баппаҕайдарынан далбаатаммыт. – Сэрэн, Мишутка,Тигээйини уһугуннарыаҥ, иккиэммитин тигиэлиэ.

Ону кытта Кыра Ыҥырыачаан доҕоругар барытын кэпсээн биэрбит.

– Тигээйи билигин ханна баарый? – Эһэчээн ыйыппыт.

– Кини хороонугар утуйа сытар, оттон бу быа кини баппаҕайыгар бааллыбыт, – Ыҥырыачаан сибигинэйбит.

Мишутка сир оҥхойугар баар хороону көрбүт уонна тиийэн тэпсэн кэбиспит. Ону кытта  Уордаах Тигээйи да, кини хорооно да сыта суох мэлийбиттэр.Ыҥырыачаан баайыытын сүөрэн баран доҕордуулар төттөрү айаннаабыттар. Биллэн турар, ыйыппакка барбытын иһин Ыҥырыачаан кыратык мөҕүллүбүт. Ол эрээри, ыҥырыалар Уордаах Тигээйи суох буолбутун истэннэр үөрбүттэр. Ыраах Ойуурга куттала суох сылдьыахха сөп, онон кырачааны бырастыы гыммыттар. Оттон Мишуткаҕа бүтүн ыаҕайа минньигэс мүөтү бэлэхтээбиттэр.

Юлиана Кубанова

3 кылаас

Донецкай к.

Украина