Остуоруйа кудуга

Костя диэн уолчаан олорбута үһү. Бары саастыылаах уолаттарын курдук, кини компьютер оонньууларынан уонна футболунан үлүһүйэр эбит. Ону кытта чугастааҕы түөлбэҕэ истигэнэ суох майгытынан биллэр. Кыра оҕолору дьээбэлиир, дьэллик сылдьар Кука куосканы атаҕастыыр, оттон киэһэ доҕотторун кытта оонньообутун кэнниттэн тиэргэҥҥэ бөх-сыыс бөҕө хаалар. Төрөппүттэрин да, ыаллыы да дьонун тылларын истибэт.

Сайыҥҥы сөрүүн күн уолаттар футбол оонньуу сылдьыбыттар. Ону баара, тиэргэн ортотугар үүнэн турар кырдьаҕас мас оонньуурга мэһэйдиир эбит. Костя уочараттаах голун киллэриэҕин мас мэһэйдээбит, онон кини абаккатыгар маһы тэбэн саайбыт, сарайтан эрбии ыларга уонна маһы эрбээн кэбиһэргэ санаммыт.Доҕотторо ону үөрүүнэн ылыммыттар. Костя дьиэтигэр сүүрэн тиийэн эрбии аҕалбыт уонна ылыммыт соругун толорорго туруммут.  Оҕолортон хайалара даҕаны мас тохтооҥ диэн көрдөспүттүү кыычыгыраан тыаһаабытыгар кыһамматах.Дьэ, тиритэн-хорутан маһы суулларбыттар, ол кэннэ кинилэр тапталлаах онньууларыгар мэһэй-таһай буолааччы суох.

Эмискэ халлааҥҥа былыттар хойдо охсубуттар, күүстээх ардах курулаччы куппут. Уолаттар дьиэлэригэр ойбуттар.

Ардах үһүс күнүн тохтообокко кутар, тохтуох сибикитэ биллибэт, күн букатыннаахтык сүппүт курдук. Костя санаарҕаан барбыт.Таһырдьа тахсан, доҕотторун кытта көрсүөн, оонньуон баҕарбыт, бэл, диэтэр, Кука куосканы, кини кугас кутуругун ахтыбыт. Күн-дьыл барара бытаарбыт.

Ол олорон биирдэ түүл түһээбит. Кини тиэргэҥҥэ, кэрдиллибит мас турбут сиригэр олорор эбит. Эмискэччи киниэхэ уһун сулардыы бытыктаах кыракый оҕонньор тиийэн кэлбит уонна эппит:

– Костя, маһы таах кэрдэн кэбистиҥ.

– Тоҕо? – диэн ыйыппыт уолчаан.

– Бу мас хаһан эрэ аптаах этэ, – диэн хоруйдаабыт оҕонньор.

– Мин эйигин тоҕо итэҕэйиэх тустаахпыный? – Костя холустук саҥарбыт.

– Мин маһы араҥаччылааччы буолабын, – оҕонньор сибигинэйэн эппит. – Өр сылларга араҥаччылаан кэлбитим. Урут олус кэрэ дьүһүннээх, силигилии ситэр, толору астаах туораахтанар этэ.Айылҕа биэрбитин харыстыах, онно ытыктабыллаахтык сыһыаннаһыах тустаахпыт. Маска кыһамныьалаахтык сыһыаннаһар эрдэхтэринэ, кини дьоҥҥо элбэх үөрүүнү, үтүөнү бэлэхтиирэ. Дьон кинини кытта үгүс дьоллоох түгэни үллэстибиттэрэ. Ол эрэн улам-улам киниэхэ болҕойбот, көрбөт-харайбат буолбуттара, мас онон хатан хаалбыта. Оттон соторутааҕыта эн кэрдэн кэбистиҥ. Онтон ыла тохтообокко ардах түһэ турар. Ити айылҕа санааргыыр быһыыта.

– Маһы хайдах быыһыахха сөбүй? – оҕонньор кэпсээниттэн уйуһуйбут уол ыйыппыта.

– Бу сиэмэни ыл, – диэбитэ оҕонньор. – Кинини ааттаах эрдэ тахсан олорт, көр-харай, оччоҕуна, баҕар, барыта үчүгэй буолуо.

– Бу баара-суоҕа көннөрү сиэмэ эбээт, – диэбитэ Костя.

Оҕонньор симиктик күлэ түһээт эппитэ:

– Бу аптаах сиэмэ.

Сиэмэни биэрээт, симэлийэн хаалбыта.

Костя уһуктан кэллэ.  Барыта түүл эбитин өйдөөтө уонна онтон, бэл, кыратык хомойдо. Арай ытыһыгар тугу эрэ тута сылдьар эбит. Көрбүтэ, сиэмэни ботуччу тута сылдьар. Оҕонньор эппитин өйдөөн кэлэн, Костя ойон турда уонна тиэргэҥҥэ сүүрэн таҕыста. Сүрэҕэ долгуйан күүскэ тэбиэлиир. Эмискэ барыта сүтэн хаалыа диэн куттанан, түргэнник сиэмэни олордо охсорго сананар. Арай, олордоотун кытта ардах тохтоон хаалла, хараҥа былыттар ханна эрэ күрэннилэр. Аптаах киһи алҕаабытын курдук, күн сардаҥалара тыгааттарын кытта мас хамсыы-хамсыы үүнэн барда. Бастаан симик соҕустук, онтон улам кыаҕыран, тэтимирэн сүүнэ улахан маска кубулуйда. Костя үйэтигэр көрбөтөх кэрэ маһа буолан биэрдэ. Кини көрбүтүн итэҕэйбэтэ, дууһата иэйиинэн туолла, ыллыан-туойуон, үҥкүүлээн тэбиэн баҕарда. Аттынан Кука куоска сүүрэн иһэрин тутан ылла, өрө көтөҕөлөөтө, эргийтэлээн ылла. Күлүм аллайда.

Бэҕэһээҥҥигэ диэри күлүгээн аатыра сылдьыбыт Костяны мантан инньэ киһи билбэт киһитэ буолла. Онтон дьон барыта үөрэр. Кырачааннар кинини көрдөхтөрүнэ утары сүүрэн тиийэллэр, оттон Кука куосканы уол дьиэтигэр иитэ ылла. Костя тиэргэҥҥэ бэрээдэги көрөөччү буолла, маһыгар күн аайы уу кутар, көрөр-харайар. Оттон мас сотору силигилии ситтэ уонна араас минньигэс астанна. «Аптаах мас!» – диэн дьоннор сөҕөллөр-махтайаллар. Кырдьык оннук, тоҕо диэтэххэ бу мастан отонун сиэбит киһи тута үтүө санааланар. Бу мас анныгартуох баар куһаҕан санаа туман курдук көтөн хаалар, оттон сырдык ыра санаа барыта туолар. Онон, дьэ, Костяҕа тус бэйэтигэр үтүөкэннээх сырдык күннэр үүннүлэр!

Амелия Гаврильева,

Дьокуускай к.,

Саха Өрөспүүбүлүкэтэ